پایان نامه مقاله تحقیق پروژه دانشگاهی

دانلود مطالب دانشگاهی : پایان نامه مقاله تحقیق پروژه

پایان نامه مقاله تحقیق پروژه دانشگاهی

دانلود مطالب دانشگاهی : پایان نامه مقاله تحقیق پروژه

۱۳ مطلب در تیر ۱۳۹۹ ثبت شده است

۰۱
تیر

پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد  مهندسی مکانیک

 

مهندسی تبدیل انرژی

 

استاد راهنما:

 

جناب آقای دکتر احمد فصیح فر

 


(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)
متن پایان نامه :
(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)
چکیده
  این پایان نامه در ابتدا به توجیه و الزامات پرداختن به نیروگاه­های پاک با انرژی­های تجدیدپذیر می ­پردازد و در این جهت و با توجه به پتانسیل انرژی خورشیدی موجود در کشور به معرفی انواع نیروگاه­های خورشیدی پرداخته است. در این تلاش پس از  مطالعه و بررسی خصوصیت و توانایی نیروگاه­های خورشیدی به واسطه­ی قابلیت بالا در تولید توان و ذخیره سازی انرژی در نیروگاه برج مرکزی به طراحی این نیروگاه با سیال عامل مایع (مذاب نمک نیترات) پرداخته شده است. در گام اول، شرایط محیطی مرتبط بررسی شده است، چرا که تابش و موقعیت خورشید در طول زمان، و همچنین درجه حرارت محیط، سرعت باد و جهت آن از عوامل تأثیر گذار بر روی طراحی این نیروگاه می­باشد. لذا در ابتدا به بررسی شرایط آب و هوایی منطقه­ی مورد نظر پرداخته شده است. سپس آرایش آینه­ها به لطف یک الگوریتم که با ملاحظه­ی مصالحه بین تراکم آینه و تداخل آنها نوشته شده، تعیین شده است. سپس با بررسی شار هر آیینه و تاثیر آن بر دریافت کننده­ مرکزی خصوصیات فیزیکی این دریافت کننده و توزیع شار روی آن و تلفات تشعشعی و جابجایی و همچنین دبی سیال ورودی به رسیور تعیین شده است. سپس بخش نیروگاهی و مخازن ذخیره­ی انرژی متناسب با ظرفیت مزرعه­ی خورشیدی و دریافت کننده­ مرکزی طراحی شده است. در پایان با بهره گرفتن از اطلاعات موجود از نیروگاه جماسولار که در نزدیکی سویا در اسپانیا ساخته شده و به بهره برداری رسیده است، به اعتبار سنجی کار و آنالیز اقتصادی پرداخته شده است و با نیروگاه گازی و فتوولتاییک مقایسه شده است.
فهرست مطالب
فصل۱ . مقدمه. ۱
۱-۱٫ اهمیت و ضرورت انجام طرح ۱
۱-۲٫ نیروگاه­های حرارتی خورشیدی ۸
۱-۳٫ معرفی نیروگاه برج مرکزی و سابقه­ی آن ۱۰
۱-۴٫ کارهای انجام شده. ۱۴
۱-۵٫ هدف و روش   ۱۶
فصل۲ . طراحی بخش های مختلف نیروگاه ۱۸
۲-۱٫ بررسی شرایط محیطی و آب و هوا ۱۸
۲-۱-۲٫ فشار محیط ۱۹
۲-۱-۳٫ دمای محیط ۱۹
۲-۱-۴٫ شدت تابش خورشید. ۲۰
۲-۲٫ مدل سازی هوای محیط. ۲۰
۲-۲-۲٫ خواص ترمودینامیکی و فیزیکی هوا ۲۱
۲-۲-۲-۱٫ ظرفیت گرمایی [۱۷] ۲۱
۲-۲-۲-۲٫ ویسکوزیته. ۲۲
۲-۲-۲-۲-۱٫ مدل سادرلند با دو ثابت ۲۲
۲-۲-۲-۲-۲٫ قانون سادرلند با سه ثابت ۲۳
۲-۲-۲-۲-۳٫ قانون توانی ۲۳
۲-۲-۲-۳٫ هدایت حرارتی ۲۳
۲-۲-۲-۴٫ چگالی هوا ۲۴
۲-۳٫ مزرعه­ی خورشیدی ۲۴
۲-۳-۱٫ راندمان مزرعه­ی خورشیدی ۲۵
۲-۳-۱-۱٫ بلاک و شادو. ۲۶
۲-۳-۱-۲٫ اثر کسینوسی ۲۷
۲-۳-۱-۳٫ راندمان بازتابش . ۲۹
۲۹
۲۹
۲۹
۳۰
۳۲
۳۴
۳۵
۳۵
۳۹
۴۰
۴۰
۴۲
۴۲
۴۴
. ۴۸
۴۸
۴۸
۵۱
۵۱
۵۳
۵۴
. ۵۶
۵۷
۵۷
۵۷
۵۷
۶۱
. ۶۲
۷۳
۷۳
۷۷
. ۷۸

 

  • اهمیت و ضرورت انجام طرح

      در جهان امروز که مصرف انرژی سیر صعودی دارد و نیاز به انرژی در کشور و جهان رو به افزایش است(شکل۱-۱)،تغییر رویکرد در تأمین انرژی از منابع تجدیدناپذیر مانند سوخت­های فسیلی و هسته­ای، به منابع تجدید­پذیر یک ضرورت می­باشد.
در سال­های اخیر قیمت جهانی سوخت گاز رو به افزایش بوده است( شکل۱- ۲). این افزایش سوخت با توجه به بحران­های جهانی اقتصادی در حال نوسان می­باشد.
       امروزه در یک نگاه سطحی به دلیل وفور و ارزانی منابع تجدیدناپذیر مانند گاز طبیعی در کشور، پرداختن جدی به انرژی­های تجدیدپذیر و سرمایه گذاری در این بخش غیر منطقی به نظر می­رسد، اما با بررسی عمیق­تر این موضوع و همچنین نگاه به گذشته و آینده متوجه می­شویم که اولاً رو به پایان بودن انرژی­های فسیلی یک واقعیت انکار ناشدنی است و در آینده­ی نه­چندان دور سوخت­های فسیلی نمی­توانند تأمین کننده­ نیاز انرژی بشر باشند. پس حرکت به سوی استفاده از انرژی­های تجدیدپذیر اجتناب­ناپذیر است و دیر یا زود مجبور خواهیم بود که جایگزینی مناسب برای سوخت­های فسیلی پیدا کنیم از این رو باید روند جایگزین کردن انرژی­های فسیلی با منابع انرژی­های پاک و قابل اطمینان هر چه سریعتر آغاز شود. ثانیاً همانطور که اشاره شد همواره در دهه­های اخیر بهای سوخت­های فسیلی با افزایش میزان تقاضا و با توجه به محدود بودن آن­ها در حال افزایش بوده و این روند با شدت بیشتر در آینده نیز برقرار خواهد بود(شکل۱-۱) و این در حالی است که این منابع جزء سرمایه­های ملی و تاثیر گذار در زمینه ­های گوناگون هستند از این­رو مصرف داخلی سوخت­های فسیلی به شکل کنونی و با این روند افزایشی به معنای  به هدر دادن آن­هاست (جدول ۱-۱). از نگاهی دیگر استفاده از سوخت­های فسیلی بحران جدی گرمایش زمین که یک خطر جهانی است و ناشی از افزایش گازهای گلخانه­ای در جو می­باشد را بوجود آورده است. لذا ضرورت تغییر این روند بیش از پیش احساس می­شود. مجموعه­ی این عوامل باعث شده است که کشور­های پیشرفته­ و حتی کشورهای در حال توسعه­ی جهان با توجه به شرایط و پتانسیل­های موجود در کشور خود در حال سرمایه گذاری در بخش انرژی­های تجدیدپذیر مانند نیروگاه­های خورشیدی، بادی، زمین گرمایی و . می­باشند. می­توان مصرف سوخت گاز در کشور را از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۰  درجدول ۱-۱مشاهده نمود.

 

 

شکل ۱-۱٫ میزان کل مصرف گاز سالانه­ی کشور در سال های مختلف [۱]
شکل ۱-۲٫ نوسانات قیمت گاز طبیعی بر حسب دلار بر هزار فوت مکعب تا سال ۲۰۱۲ [۲]

 

 

  • مصرف گاز طبیعی در بخش های مختلف به تفکیک نوع مصرف طی سال­های ۱۳۸۴-۱۳۹۰ (میلیون متر مکعب) [۱]
  • درصد مصرف گاز طبیعی در بخش های مختلف به تفکیک نوع مصرف طی سال­های ۱۳۸۴-۱۳۹۰ (میلیون متر مکعب)[۱]

با توجه به جداول بیان شده می­توان نرخ افزایش مصرف سوخت در نیروگاه­های ایران را با توجه به درخواست افزایش تولید برق مشاهده نمود. استفاده از نیروگاه­های تجدیدپذیر در شبکه­ی برق کشور بسیار ناچیز می­باشد (شکل۱-۳). روند پیش رو روندی مطلوبی نخواهد بود و با افزایش تولید گازطبیعی در ایران باز هم نخواهیم توانست شاهد رشد سود ناشی از صادرات باشیم. همچنین فرسوده بودن نیروگاه­های کشور در تولید توان موجب افزایش مصرف سوخت شده است در جدول۱-۳ کارکرد نیروگاه­های بخار با عمر بالای  ۳۰ سال با رنگ قرمز نشان داده شده است که نزدیک به ۶۲/۵۲ % از نیروگاه­های بخار کل کشور را به خود اختصاص داده­اند و نیروگاه­های با عمر بین ۲۵ الی ۳۰ سال در این جدول با رنگ زرد مشخص شده است در مجموع نیروگاه­های بخار بالای ۲۵ سال کارکرد ۴۲/۶۸% از کل نیروگاه­های بخار را تشکیل می­ دهند که نشان از فرسوده بودن نیروگاه­های بخار کل کشور است که این امر موجب بالا رفتن مصرف سوخت نیروگاه­ها می­شود و میزان تولید توان را نیز به واسطه­ی فرسوده بودن کاهش می­دهد.
شکل ۱-۳٫ سهم نیروگاه های مختلف در تولید برق ایران در سال ۱۳۸۳ [۳]
شکل ۱-۴٫ سهم نیروگاه های مختلف در تولید برق ایران در سال ۱۳۹۰ [۱]

 

  • مشخصات نیروگاه بخار ایران مرتب شده بر اساس سال بهره ­برداری [۳]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
نام نیروگاه محل احداث سال بهره برداری تعداد واحد ظرفیت هر واحد مجموع راندمان (%) کارخانه سازنده
طرشت تهران ۱۳۳۸ ۴ ۵/۱۲ ۵۰ ۷/۲۱ آلستوم
بعثت تهران ۱۳۴۶-۱۳۴۷ ۳ ۵/۸۲ ۵/۲۴۷ ۱/۲۹ جنرال الکتریک
اسلام آباد اصقهان ۱۳۴۸
۱۳۵۳
۱۳۵۹-۱۳۶۷
مجموع
۲
۱
۲
۵
۵/۳۷
۱۲۰
۳۲۰
۷۵
۱۲۰
۶۴۰
۸۲۵
 
۲/۳۶
 
جی.ای.ئی
شهید منتظر قائم کرج ۵۲-۱۳۵۰ ۴ ۴۷/۱۵۶ ۸۸/۶۳۵ ۴/۳۴ جنرال الکتریک
لوشان (شهید بهشتی) گیلان ۱۳۵۲ ۲ ۱۲۰ ۲۴۰ ۶/۳۶ ک.و.یونیون
زرند کرمان ۱۳۵۲ ۲ ۳۰ ۶۰ ۸/۲۴ اسپی باتین یول
مشهد مشهد ۵۳-۱۳۵۲ ۲ ۶۰ ۱۲۰ ۹/۲۸ اشکودا
نکا (شهید سلیمی) نکا ۶۰-۱۳۵۸ ۴ ۴۴۰ ۱۷۴۰ ۵/۳۵ براون باوری
اهواز (رامین) اهواز ۷۸-۱۳۵۸ ۶ ۳۲۰ ۱۲۸۰ ۴/۴۲ تکنوبروم اکسپورت
بندرعباس بندرعباس ۶۴-۱۳۵۹ ۴ ۳۲۰ ۱۲۸۰ ۰/۳۴ جی.ای.ئی
شهید منتظری اصفهان ۷۸-۱۳۶۳ ۸ ۲۰۰ ۱۶۰۰ ۷/۳۵ تکنوبروم اکسپورت
توس مشهد ۶۶-۱۳۶۴ ۴ ۱۵۰ ۶۰۰ ۰/۳۵ برائن باوری
تبریز تبریز ۶۸-۱۳۶۵ ۲ ۳۶۸ ۷۳۶ ۸/۳۵ آلستوم
شهید رجائی قزوین ۱۳۷۱ ۴ ۲۵۰ ۱۰۰۰ ۵/۳۰ میتسوبیشی
بیستون کرمانشاه ۱۳۷۳ ۲ ۳۲۰ ۶۴۰ ۷/۳۶ جی.ای.ئی
شهید مفتح (غرب) همدان ۱۳۷۳ ۴ ۲۵۰ ۱۰۰۰ ۵/۳۵ میتسوبیشی
ایرانشهر ایرانشهر ۸۲-۱۳۷۴ ۴ ۶۴ ۲۵۶ ۷/۲۹ اشکودا
شازند اراک ۸۰-۱۳۷۹ ۴ ۳۲۵ ۱۳۰۰ ۵/۴۲ دی.ای.سی
سهند تبریز ۸۴-۱۳۸۳ ۲ ۳۲۵ ۶۵۰
حجم: 2.53 MB
فایل‌ها: 65
  • حذف کش
  • milad milad
۰۱
تیر

پایان نامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد “M.A”

 

 

 

مقایسه تاثیر آزمایشگاه حقیقی و مجازی بر یادگیری علوم تجربی

 

 

 

استاد راهنما :

 

دکتر زهرا حسینی

 

بهمن ماه ۱۳۹۳

 

 

 

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

 

 

 

عنوان مطالب                                                                                          شماره صفحه

 

فصل اول

 

۱-۱ مقدمه. ۱۵

 

۱-۲ بیان مساله. ۱۶

 

۱-۳ اهمیت و ضرورت مساله. ۱۸

 

۱-۴ فرضیه های تحقیق ۲۰

 

۱-۵ سوال پژوهش ۲۰

 

۱-۶ متغیرهای پژوهش ۲۰

 

۱-۶-۱ متغیر مستقل ۲۰

 

۱-۶-۲ متغیر وابسته. ۲۰

 

۱-۶-۳ متغییر کنترل ۲۱

 

۱-۷ تعریف  واژه ها ۲۱

 

۱-۷-۱ آزمایش واقعی ۲۱

 

۱-۷-۲ آزمایش مجازی ۲۱

 

۱-۷-۳ یادگیری ۲۲

 

۱-۸ خلاصه. ۲۳

 

فصل دوم

 

۲-۱ مقدمه. ۲۵

 

۲-۲ یادگیری ۲۵

 

۲-۲-۱ مفهوم یادگیری ۲۵

 

۲-۲-۲ مواضع نظریه پردازان مختلف در مورد یادگیری ۲۶

 

۲ – ۳ آموزش و یادگیری ۲۸

 

۲ – ۴ طراحی آموزشی یادگیری توانمندیهای پیچیده ۲۹

 

۲- ۵ انواع روش های تدریس: ۳۰

 

۲-۵-۱ روش های تاریخی ۳۰

 

۲-۵-۲ روش های نوین تدریس ۳۱

 

۲-۵-۳ روش آزمایش ۳۱

 

۲-۵-۴ الگوی جدید پیشنهادی ۳۷

 

۲-۶ آزمایش واقعی ۳۹

 

۲-۶-۱ مفهوم آزمایش واقعی ۳۹

 

۲-۶-۲ تاریخچه فعالیت های آزمایشگاهی  واقعی ۳۹

 

۲-۶-۳ محاسن استفاده از آزمایشگاه های واقعی ۴۱

 

۲-۶-۴ معایب استفاده از آزمایشگاه های واقعی ۴۲

 

۲-۷  آزمایش مجازی ۴۴

 

۲-۷-۱ مفهوم آزمایشگاه مجازی ۴۴

 

۲-۷-۲ تاریخچه آزمایشگاه مجازی ۴۴

 

۲-۷-۳ محاسن استفاده از آزمایشگاه های مجازی ۴۵

 

۲-۸ مواضع نظریه پردازان در مورد انجام آزمایش ۴۶

 

۲-۹  رابطه انجام فعالیت های آزمایشگاهی با یادگیری ۴۷

 

۲-۱۰ پیشینه تحقیق ۴۸

 

فصل سوم

 

۳-۱ مقدمه. ۵۳

 

۳-۲ روش پژوهش ۵۳

 

۳-۳ طرح پژوهشی ۵۳

 

۳-۴ جامعه آماری ۵۴

 

۳-۵ نمونه آماری ۵۴

 

۳-۶ ابزار های پژوهش ۵۵

 

۳-۷ روایی و پایایی ابزارهای پژوهش ۵۶

 

۳-۸ روش اجرای پژوهش ۵۶

 

۳-۹ روش تحلیل داده ها ۵۷

 

۳-۱۰  جمع بندی ۵۷

 

فصل چهارم

 

۴-۱ مقدمه. ۵۹

 

۴-۲ یافته های توصیفی ۵۹

 

۴-۲-۱ یافته های توصیفی  پیش آزمون و پس آزمون روش آزمایشگاه مجازی  ۶۰

 

۴-۲-۲ یافته های توصیفی  پیش آزمون و پس آزمون روش آزمایشگاه حقیقی  ۶۱

 

۴-۳ یافته ها در چهارچوب فرضیات و سوال پژوهش ۶۲

 

۴-۳-۱ بررسی توزیع داده ها ۶۳

 

۴-۳-۲ بررسی فرضیه های تحقیق ۶۴

 

۴-۳-۲-۱  فرضیه اول ۶۴

 

۴-۳-۲-۲  فرضیه دوم. ۶۵

 

۴-۳-۳ بررسی سوال پژوهش ۶۶

 

۴-۳-۳-۱  بررسی اثر روش تدریس بر عملکرد دانش آموزان ۶۸

 

۴-۳-۳-۲  بررسی همگنی واریانس‌ها : ۶۸

 

۴-۳-۳-۳ بررسی همگنی رگرسیون : ۶۹

 

۴-۳-۳-۴ تحلیل کوورایانس ۶۹

 

فصل پنجم

 

۵-۱ مقدمه. ۷۳

 

۵-۲ خلاصه پژوهش و بحث. ۷۳

 

۵-۳ محدودیت های پژوهش ۷۵

 

۵-۴ پیشنهادهای پژوهش ۷۶

 

۵-۴-۱ پیشنهادهای مبتنی بر یافته های پژوهش ۷۶

 

۵-۴-۲ پیشنهادهای کاربردی ۷۶

 

۵-۵ جمع بندی ۷۷

 

فهرست جداول

 

عنوان مطالب                                                                                        شماره صفحه

 

جدول ۲-۱ ماتریس سازوکار یادگیری برپایه پروژه- محوری و حل مسئله  ۳۴

 

جدول ۲-۲: ویژگی انواع روش‌های آموزش آزمایشگاهی ۳۵

 

جدول ۲-۳  جمع بندی سطوح پنجگانه و ویژگیهای هر سطح ۳۷

 

جدول ۳‑۱ مشخصات طرح پژوهشی ۵۳

 

جدول ۳-۲ مشخصات گروه های پژوهشی ۵۵

 

جدول ۴‑۱: آماره‌های توصیفی مربوط به روش یادگیری مجازی ۶۱

 

جدول ۴‑۲: آماره‌های توصیفی مربوط به روش یادگیری حقیقی ۶۲

 

جدول ۴-۳  بررسی نرمال بودن ۶۵

 

جدول ۴-۴  آزمون t زوجی روش آزمایشگاه واقعی ۶۶

 

جدول ۴-۵  آزمون t زوجی روش آزمایشگاه مجازی ۶۷

 

جدول ۴-۶  آزمون t مستقل روش آزمایشگاه مجازی و حقیقی ۶۸

 

جدول ۴-۷  آزمون لوین جهت بررسی مفروضه همگنی واریانس ۶۹

 

جدول ۴-۸  آزمون همگنی ضرایب رگرسیون ۷۰

 

جدول ۴-۹  آزمون تحلیل کوواریانس ۷۱

 

جدول ۴-۱۰  میانگین تعدیل شده ۷۱

 

 

 

چکیده

 

هدف از پژوهش حاضر مقایسه تاثیر آزمایشگاه واقعی و مجازی بر یادگیری درس علوم تجربی بود. جامعه آماری شامل ۹۶ نفر از دانش آموزان پسر پایه هفتم دوره اول متوسطه مدرسه نمونه دولتی شهید چمران شهرستان پیشوا بود و نمونه ها شامل ۲ گروه ۳۱ نفری که بصورت تصادفی انتخاب شدند. روش پژوهش، شبه آزمایشی و ابزار پژوهش آزمون محقق ساخته بود. طرح پژوهش بصورت پیش آزمون  پس آزمون بود و برای آموزش گروه مجازی از نرم افزار شبیه سازی شده کروکودیل شیمی و فیزیک استفاده شد. تحلیل داده ها با بهره گرفتن از آمار توصیفی و استنباطی و آزمون تحلیل کوواریانس صورت پذیرفت. نتایج حاکی از آن بود که روش آزمایشگاه مجازی موجب افزایش یادگیری دانش آموزان شده است.

 

دانلود مقاله و پایان نامه

 

 

 

کلید واژه ها: آزمایشگاه واقعی، آزمایشگاه مجازی، یادگیری، علوم تجربی، نرم افزار کروکودیل

 

-۱ مقدمه

 

علوم تجربی یکی از دانشها و معرفتهای بشری است که یافته های آن از روش تجربی به دست می آید و ملاک یا معیار درستی آنها، انطباق داشتن با مشاهدات تجربی است.

 

هدف از آموزش علوم تجربی، آموزش پدیده هایی است که در زندگی روزانه مشاهده می شود. در همه نظامهای آموزشی جهان، آموزش و یادگیری علوم تجربی از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده و تلاش می شود تا همه دانش آموزان، ضمن آشنایی با اصول و مفاهیم علوم تجربی و کسب سواد علمی لازم، آگاهیهای لازم برای تبدیل شدن به یک شهروند مطلوب را کسب کنند. دانش آموزان با کسب آگاهی و مهارت لازم در زمینه های مختلف علوم، قادر خواهند بود تا در زندگی خود تصمیمات آگاهانه و منطقی بگیرند. فعالیتهای آزمایشگاهی یکی از ارکان اصلی آموزش علوم تجربی محسوب شده و موجبات رشد دانش علمی، مهارت ها و نگرشهای علمی دانش‌آموران را فراهم می‌سازند. انجام فعالیتهای آزمایشگاهی علاوه بر تثبیت یادگیری و افزایش میزان ماندگاری مفاهیم آموخته شده، سبب تقویت مهارت دست ورزی و کسب لازم می‌گردد که در زندگی روزانه مورد استفاده قرار گرفته و زمینه‌های نوآوری، خلاقیت و تفکر انتقادی را در فراگیران فراهم می‌سازد.

 

در برنامه درسی کشورهای موفق در آموزش علوم تجربی، استفاده از آزمایشگاه و انجام فعالیت‌های عملی، بخش جدایی ناپذیری از موضوع درسی است و تاکید زیاد بر تحقق اهداف مهارتی و نگرشی سبب شده است تا توجه خاصی به رشد مهارت‌های دست‌ورزی صورت پذیرد   ( بدریان، ۱۳۸۵) .اما برخی مشکلات در انجام آزمایش های حقیقی همچون عدم وجود امکانات لازم در آزمایشگاه، خطرناک بودن بخشی از فعالیت های آزمایشگاهی و موارد دیگر باعث شده اکثر دبیران در انجام آزمایش بصورت واقعی اهتمام لازم را نداشته باشند.

 

از طرفی پیشرفت های جهانی در فناوری اطلاعات و ارتباطات باعث گسترش وسیع فرصت های یادگیری و دسترسی به منابع تحصیلی و آموزشی شده است. بکارگیری این فناوری های جدید موجب تسریع و تسهیل فراوان در تعلیم و تربیت شده است که آموزش و پرورش نیز از این تحولات مستثنی نبوده است (آلفاسی[۱]، ۲۰۰۰ نقل از بختیاری و احمدی، ۱۳۸۶ نقل از رضوانی، ۱۳۹۳). در سال های اخیر آموزش مجازی به عنوان یکی از کاربردهای مهم فناوری های جدید در جهان مطرح گردیده است و پیشرفت های جامعه امروزی در گرو استفاده بهینه از فناوری های آموزشی است چرا که آموزش و یادگیری همیشه تحت تاثیر عوامل گوناگونی اتفاق می افتد که این عوامل به انجام هر چه بهتر یادگیری کمک می کند و آموزش مجازی هم از این قائده جدا نیست(مشتاقی، ۱۳۹۲ نقل از رضوانی، ۱۳۹۳). امروزه شبیه سازی و استفاده از آن، کاربردهای گوناگونی پیدا کرده که یکی از آن ها آزمایشگاه های مجازی هستند که با ایجاد محیطی جذاب و بی خطر می توانند باعث ارتقاء کیفیت آموزش و یادگیری شوند. هرچند لذت تجربه یک موقعیت و تجربه واقعی و همچنین تقویت مهارت دست ورزی را از یادگیرنده سلب می کند.

 

 

 

 

۱-۲ بیان مساله

 

هدف از آموزش علوم تجربی،  آموزش پدیده هایی است که در زندگی روزانه مشاهده می شود. در همه نظامهای آموزشی جهان، آموزش و یادگیری علوم تجربی از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده و تلاش می شود تا همه دانش آموزان، ضمن آشنایی با اصول و مفاهیم علوم تجربی و کسب سواد علمی لازم، آگاهی های لازم برای یک شهروند مطلوب را کسب کنند.

 

در ابتدای قرن بیستم رویکرد اثبات گرایی و آموزش با اثبات و فهم مطالب به کمک آزمایش و تجربه تقریباَ با روند ایجاد و رشد تمام رشته ها ی علمی حکم فرما شد. در اوایل قرن گذشته دست اندر کاران آموزش به اهمیت به کار گیری و استفاده از وسایل کمک آموزشی پی بردند و متوجه شدند هر قدر موضوعات علوم پایه عینی و ملموس تر باشد میزان یادگیری بیشتر خواهد شد ( شویک[۲]، ۱۹۹۲). بعد از جنگ جهانی اول که نارضایتی بسیاری در علم حاصل شد، معلمین علوم برای تدریس از وسایل آزمایشگاهی و کارگاهی استفاده کردند، این امر باعث شد دانش آموزان علاقه بیشتری از خود نشان دهند و ثمرات استفاده از آزمایشگاه ها در تدریس باعث شد دانش آموختگان با آمادگی بیشتر جذب بازار کار و مؤسسات و کارخانه ها شوند در نتیجه تحول چشم گیری در پیشرفتهای صنعتی در کشورهای غرب ایجاد شد(شویک، ۱۹۹۲). از آن به بعد بود که در برنامه درسی کشورهای موفق در آموزش علوم تجربی، استفاده از آزمایشگاه و انجام فعالیت‌های عملی واقعی، بخش جدایی ناپذیری از موضوع درسی شد و تاکید زیاد بر تحقق اهداف مهارتی و نگرشی سبب شده است تا توجه خاصی به رشد مهارت های دست‌ورزی صورت پذیرد ( بدریان، ۱۳۸۵). از طرفی پیشرفت فناوری بشر امروزی در سده های اخیر سرعت حیرت آوری گرفته و تعلیم و تربیت را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. علاوه بر این آموزش و پرورش از این پیشرفت ها در بکارگیری وسایل و روش های جدید بهره جسته است و شکل گیری فناوری آموزشی، میدان جدیدی برای انجام بررسی های علمی پیرامون نحوه به کارگیری وسایل و روش های جدید در امر آموزش ایجاد نموده است و در این راستا آخرین یافته های فناوری در خدمت آموزش در آمده است. نمونه ای از کاربردهای فناوری آموزشی، استفاده از نرم افزارهای آزمایشگاه مجازی می باشد که در سال های اختر رواج و رونق زیادی پیدا کرده است.

 

شناخت گرایانی همچون آزوبل[۳] (۱۹۶۳) و برونر[۴] (۱۹۶۰) به استفاده از وسایل دیداری، شنیداری و نمایشی و آزمایشگاهی تاکید می کردند و معتقدند که با بهره گرفتن از این وسایل میتوان به درجه بالایی از آگاهی و مهارت عملی دست یافت.

 

الکساندر[۵] و سیلور[۶] (۱۹۸۱) اظهار می دارند در یک برنامه درسی منظم که بر مبنای آموزش های عملی استقرار یافته و تداوم یابد می تواند نقشه ای برای هدفهای کلی و جزیی در یک جامعه پیشرفته صنعتی و مترقی باشد. از طرفی این سوال مطرح است که اگر غالباً دانش آموز می تواند با دیدن مطالب را بهتر درک کند، چگونه در دهه های پیشین که امکان و ابزار انجام آزمایش ها حتی در حد جزئی هم وجود نداشت در بسیاری از دانش آموزان حس علاقه و کنجکاوی و پژوهشگری ایجاد شد. از سوی دیگر آیا تکیه بر ارائه اطلاعات صرف در قرنی که تکنولوژی از اهمیت خاصی برخوردار است، می تواند مانند سالهای گذشته نتیجه بخش باشد؟ در حال حاضر که مدارس مجهز به امکانات هوشمند هستند آیا جایگزین کردن نرم افزارهای آزمایشگاه مجازی می تواند جایگزین مناسبی برای آزمایشگاه های واقعی فعلی باشند؟

 

هودسون[۷](۱۹۹۳) در تحقیقی به این نتیجه رسید که انجام آزمایش های علوم تجربی باعث افزایش میزان انگیزه، افزایش توانایی مهارت های عملی و یادگیری آگاهانه دانش آموزان می گردد. در تحقیق هارلن[۸](۱۹۹۹) با موضوع تاثیر فعالیت های عملی بر یادگیری علوم نتیجه افزایش قابل توجه انگیزه و یادگیری بود. کومیس[۹](۲۰۰۱ نقل از کرمی، ۱۳۸۸) در پژوهش خود نتیجه گرفت استفاده از محیط های شبیه سازی شده کامپیوتری برای انجام آزمایش یعنی همان آزمایش مجازی می تواند بر درک مفاهیم فیزیکی دانش آموزان تاثیر مثبت داشته باشد.

 

با توجه به اینکه طیف وسیعی از جمعیت ایران را دانش آموزان تشکیل می دهند و همچنین با توجه با اینکه مشکلات زیادی در آموزش و نحوه استفاده از راهبردهای متنوع آموزشی در این امر موجود دارد ضروری به نظر می رسد که پژوهش هایی در مورد تاثیر بکارگیری این راهبردها باید صورت گیرد (شریفی، ۱۳۹۰ نقل از رضوانی، ۱۳۹۳). به همین دلیل  پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی محیط آزمایشگاه مجازی در مقابل آزمایشگاه واقعی گامی در رفع ابهامات در این زمینه و شیوه های موثر در آموزش آزمایشگاهی علوم تجربی بردارد.

  • milad milad
۰۱
تیر

دانشکده علوم سیاسی ، گروه علوم سیاسی 

 

پایان نامه برای دریافت کارشناسی ارشد (M.A) 

 

پایان نامه ها

 

عنوان:  استراتژی نظامی برون مرزی پس از فتح خرمشهر 

 

استاد  راهنما :

 

دکتر رضا جلالی

 

استاد مشاور :

 

دکتر محمد سهرابی  

 

بهار ۱۳۹۴

 

 

 

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

 

 

 

 

 

چکیده پایان نامه (شامل خلاصه، اهداف، روش های اجرا و نتایج به دست آمده) :

 

عملیات بیت المقدس در تاریخ دهم اردیبهشت ماه سال ۱۳۶۱ آغاز و در روز سوم خرداد ماه همان سال با فتح خرمشهر به دست رزمندگان ایرانی به پایان رسید. نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در این عملیات قصد ورود به خاک عراق را داشتند که بنا به دلایل نظامی این امر تحقق نیافت و طرح عبور از مرز به عملیات بعدی یعنی عملیات رمضان موکول شد. در این شرایط سه راهکار اساسی بر روی میز مسئولان وقت برای تصمیم گیری در مورد ادامه وضعیت جنگ پس از فتح خرمشهر وجود داشت که در نهایت استراتژی ادامه جنگ و ورود به خاک عراق اتخاذ شد. در این پژوهش استراتژی نظامی برون مرزی ایران در عملیات رمضان مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته است. در حقیقت پژوهشگر به دنبال آن است که استراتژی نظامی برون مرزی جمهوری اسلامی ایران پس از فتح خرمشهر را مورد بررسی قرار دهد. همچنین دلایل ناکامی عملیات رمضان و ادله مخالفین تداوم جنگ پس از فتح خرمشهر نیز مورد بررسی قرار گرفته است. جمهوری اسلامی ایران در عملیات رمضان به دنبال برتری در معادلات معطوف به جنگ بود و با هدف تعیین سرنوشت جنگ در جبهه های نظامی، سه اصل انهدام و تضعیف ماشین نظامی عراق، تصرف برخی از نقاط استراتژیک از خاک عراق و وادار ساختن نظام بین المللی به تمکین در برابر خواسته های ایران، اصول حاکم بر استراتژی نظامی برون مرزی ایران پس از فتح خرمشهر بود.

 

 

فهرست مطالب

 

 

 

مقدمه: ۱

 

فصل اول: کلیات پژوهش. ۴

 

۱-۱ تعریف موضوع و بیان مسئله: ۵

 

۱-۲٫علل و انگیزه های انتخاب موضوع: ۶

 

۱-۳٫اهداف پژوهش: ۶

 

۱-۴ادبیات پژوهش: ۷

 

۱-۵٫ قلمرو پژوهش: ۹

 

۱-۶٫سوالات پژوهش و فرضیه: ۹

 

۱-۷٫تعریف مفاهیم: ۱۰

 

۱-۸٫متغیرهای پژوهش: ۱۵

 

۱-۹٫واژگان کلیدی: ۱۵

 

۱-۱۰٫روش پژوهش و گردآوری اطلاعات: ۱۵

 

۱-۱۱٫موانع و مشکلات پژوهش: ۱۵

 

۱-۱۲٫سازماندهی پژوهش: ۱۶

 

فصل دوم: چارچوب نظری پژوهش. ۱۷

 

۲-۱٫نظریه رئالیسم. ۱۸

 

۲-۲٫مفهوم رئالیسم. ۲۰

 

۲-۳٫سیر تاریخی نظریه رئالیسم. ۲۱

 

۲-۴٫انواع رئالیسم. ۲۲

 

۲-۵٫مولفه های اصلی رئالیسم. ۲۷

 

فصل سوم: پیشینه تاریخی پژوهش. ۳۱

 

۳-۱٫روابط ایران و عراق در گذر از تاریخ. ۳۲

 

۳-۲٫ایران و عثمانی در عصر صفویان. ۳۴

 

۳-۳٫به حکومت رسیدن سلسه افشاریه در ایران. ۳۷

 

۳-۴٫روابط ایران و عثمانی در عصر قاجاریه ۳۹

 

۳-۵٫پروتکل های تهران و اسلامبول (قسطنطنیه) ۴۰

 

۳-۶٫جنگ جهانی اول. ۴۲

 

۳-۷٫پایان جنگ جهانی اول و فروپاشی امپراتوری عثمانی. ۴۳

 

۳-۸٫به قدرت رسیدن رضاخان در ایران. ۴۴

 

۳-۹٫سیر حکومت در عراق و نگاهی به روابط ایران و عراق تا قبل از انقلاب اسلامی در ایران و عوامل تاثیر گذار بر این روابط ۴۸

 

۳-۱۰٫روابط ایران و عراق در دولت جمهوری اسلامی ایران. ۶۲

 

۳-۱۱٫برکناری حسن البکر از قدرت ۶۵

 

۳-۱۲٫دیدار مقامات دو کشور در حاشیه اجلاس غیر متعهدها ۶۶

 

۳-۱۳٫تسخیر سفارت آمریکا در ایران. ۶۷

 

۳-۱۴٫دوران دولت ابولحسن بنی صدر در ایران. ۶۸

 

۳-۱۵٫ترور نافرجام طارق عزیز. ۶۸

 

۳-۱۶٫اخراج دوباره ایرانیان از عراق. ۷۰

 

۳-۱۷٫سیاست فشار به خاندان صدر و حکیم. ۷۰

 

۳-۱۸٫ملاقات صدام حسین و زبینگیو برژینسکی. ۷۱

 

۳-۱۹٫اوج تنش در روابط دو کشور ۷۲

 

فصل چهارم: استراتژی نظامی برون مرزی پس از فتح خرمشهر. ۷۳

 

۴-۱٫نگاهی به تحولات یک سال ابتدایی جنگ ۷۴

 

۴-۲٫تحولات ۹ ماه پایانی سال ۱۳۶۰ هجری شمسی. ۹۰

 

۴-۳٫عملیات بیت المقدس ( کلید خوردن طرح استراتژی نظامی برون مرزی ایران ) ۹۸

 

۴-۴٫راهکارهای پیش روی ایران پس از آزادسازی خرمشهر. ۱۰۱

 

۴-۵٫تلاش برای رسیدن به صلح. ۱۰۱

 

۴-۶٫شروع رایزنی رسمی با امام خمینی (ره) ۱۰۴

 

۴-۷٫تصمیم نهایی. ۱۰۵

 

۴-۸٫فشار افکار عمومی در ایران. ۱۰۷

 

۴-۹٫تنبیه متجاوز بر اساس منشور سازمان ملل متحد. ۱۰۷

 

۴-۱۰٫تحولات صورت گرفته مابین دو عملیات ( بیت المقدس – رمضان ) ۱۰۸

 

فصل پنجم: ایران در آستانه عملیات رمضان. ۱۱۳

 

۵-۱٫پس از خرمشهر – ایران در آستانه عملیات رمضان. ۱۱۴

 

۵-۲٫موقعیت سیاسی – نظامی ایران در آستانه عملیات رمضان. ۱۱۵

 

۵-۳٫ایران همچنان پیشگام صلح. ۱۱۹

 

۵-۴٫موقعیت سیاسی و نظامی عراق در آستانه عملیات رمضان. ۱۱۹

 

۵-۵٫قطعنامه شماره ۵۱۴ شورای امنیت سازمان ملل متحد. ۱۲۰

 

۵-۶٫عملیات رمضان. ۱۲۲

 

۵-۷٫علل ناکامی ایران در عملیات رمضان. ۱۲۹

 

۵-۸٫مخالفان ادامه جنگ پس از فتح خرمشهر. ۱۳۵

 

۵-۹٫پرداخت غرامت ۱۴۲

 

نتیجه گیری: ۱۴۶

 

پیوست‌ها ۱۵۱

 

فهرست منابع. ۲۵۲

 

 

 

 

 

فهرست تصاویر

 

تصویر ۱) نقشه عملیات ثامن الانمه ۲۴۷

 

تصویر ۲) نقشه عملیات طریق القدس ۲۴۸

 

تصویر ۳) نقشه عملیات فتح المبین. ۲۴۹

 

تصویر ۴) نقشه عملیات بیت المقدس ۲۵۰

 

تصویر۵) نقشه عملیات رمضان. ۲۵۱

 

مقدمه:

 

ایران و عراق دو همسایه مرزی هستند که از دیرباز با یکدیگر درگیر بوده اند و همواره در هر دوره تاریخی جنگ میان آنها روی داده است. قبل از فروپاشی امپراتوری عثمانی[۱] در جنگ جهانی اول[۲]، کشمکش دولتمردان ایرانی بیشتر با این امپراتوری بود و پس از فروپاشی و پدید آمدن کشورهای جدید درگیری ها ایران با عراق شروع شد و اختلافات  وارد مرحله ای جدید شد.

 

ایران کشوری است در جنوب غربی آسیا واقع در منطقه خاورمیانه[۳] که حدود یک میلیون و ششصد و چهل و هشت هزار و صد و نود و پنج کیلومتر مربع وسعت دارد. این کشور از شمال با  کشورهای آذربایجان، ارمنستان، ترکمنستان، از شرق با کشورهای افغانستان و پاکستان و از غرب باکشورهای ترکیه و عراق همسایه است. به دلیل موقعیت سوق الجیشی ایران در منطقه فوق استراتژیکی خاورمیانه، همواره ایران کانون توجه جامعه جهانی و قدرت های بزرگ بوده  و قبل از وقوع انقلاب اسلامی و پدید آمدن نظام جمهوری اسلامی در این کشور، محمد رضا پهلوی پادشاه ایران در عصر پهلوی ژاندارمی منطقه خاورمیانه را بر عهده داشت. ایران سرشار از منابع طبیعی اعم از نفت، گاز، ذغال سنگ، آب و. است و به دلیل دسترسی به آب های آزاد در جنوب این کشور از طریق خلیج فارس[۴] موقعیت خوبی را برای خودم رقم زده است. از آن طرف کشور عراق در همسایگی غربی ایران، با  وسعت حدود چهارصد و سی و هشت هزار و سیصد و هفده کیلومتر مربع در یک منطقه پست، هموار و گرمسیر قرار گرفته است. عراق از شمال با ترکیه، از جنوب با عربستان سعودی و کویت، از غرب با  کشورهای سوریه و اردن و از شرق با ایران همسایه است. کشور عراق حاصل توافقات شکل گرفته  پس از جنگ جهانی اول است که به سبب آن امپراتوری عثمانی فروپاشید و کشورهایی جدید تاسیس شد که یکی از آن ها کشور عراق بود. عراق پس از ایران دومین کشوری است که بیشترین جمعیت شیعه را در خود جای داده است و به دلیل وجود اماکن مقدس و قبور امامان شیعه[۵] همواره مورد توجه مسلمانان بوده است.

 

عراق دارای منابع عظیم نفتی، کشاورزی پر رونق، بندرها و راه تجاری مطلوب است. آنها دارای ارتش اول منطقه با نیروهای کارآمد و ماهر و با اقتصاد متنوع همراه با زیر ساخت قابل اطمینان هستند. اما هنوز با گذشت  نزدیک به هشت دهه از تشکیل دولت عراق، عراق همواره فاقد ملت به معنای خاص و عام کلمه است و فقط مرزهای جغرافیایی توانسته آنها را از سایر ملت ها تمیز بدهد اما هنوز مرزهای نژادی، فرهنگی، قبیلگی بین عراقی ها پابرجاست و هنوز هویت واحدی بین آنان شکل نگرفته است. شاید به همین دلیل باشد که هر از چند گاهی دولت عراق درگیر جنگ با کشوری خارجی میشود تا بتواند هویت مشترک بین شهروندان خود شکل دهد. البته نکته گفته شده در حد یک فرضیه است و هنوز به اثبات نرسیده است.

 

پس از وقوع انقلاب اسلامی در ایران، رفتار عراق با دولت ایران تغییر کرد و تا روز حمله رسمی خود به این کشور یعنی در تاریخ ۳۱ شهریور ماه سال ۱۳۵۹، تعرضات مرزی و همچنین درگیری ها و کشمکش های فراوانی را به وجود آورد. موضوع اصلی این پژوهش به مقطعی خاص در سال دوم جنگ عراق و ایران اشاره دارد اما باید وقایع قبل از این حادثه مورد بررسی و ارزیابی قرار بگیرد. در فصل سوم پژوهش در قالب پیشینه تاریخی تحقیق روابط ایران و عراق از گذشته تا سال ۱۳۵۹ هجری شمسی مورد نظر قرار گرفته است و در فصل چهارم به دو سال ابتدایی جنگ و همچنین مقطع آزادسازی خرمشهر و تصمیم ایران برای اتخاذ استراتژی مناسب در برابر عراق اشاره شده است. پس از فتح خرمشهر طی عملیات بیت المقدس در سوم خرداد ماه سال ۱۳۶۱، ایران میبایست استراتژی ای را انتخاب میکرد که بتواند حداکثر منافع خویش را تامین کند و با بیرون راندن  نیروهای عراق از باقی سرزمین های اشغال شده، جنگ را پس از دو سال به پایان برساند. رژیم بعث عراق دارای دولتی منحصر به فرد و رکورد دار نقض گسترده قوانین بین المللی و حقوق جنگ از جمله سرکوب و کشتار غیر نظامیان، به کارگیری و استفاده از سلاح های شیمیایی و ممنوعه علیه غیر نظامیان کشور خود[۶] و مردم ایران، راه اندازی چندین بحران منطقه ای و بین المللی و بی اعتنایی به قوانین و تعهدات بین المللی است. این آمار در پایان عمر صدام[۷] به دست آمد و نشان داد که بی اعتمادی ایران به صدام حسین رئیس جمهور وقت عراق بی دلیل نبوده است. همچنین از جمله ویژگی های شخصیتی صدام حسین نهادن نام های سرداران بزرگ همچون خالد بن ولید[۸]، صلاح الدین ایوبی[۹] و . بر روی خود بود که این امر خود موید روحیه تهاجمی و روحیه کشورگشایی صدام حسین بود. اتخاذ تصمیات شخصی بی پایه واساس، بهانه توهین ولیعهد کویت به صدام برای  حمله نظامی عراق به کویت[۱۰]، تعمیم حالات شخصی خود در امور مهم مملکتی از دیگر ویژگی های شخصیتی وی بود. مقامات جمهوری اسلامی ایران بنا به دلایل مختلف تصمیم به ادامه جنگ تا بازپس گیری مناطق اشغالی خود گرفتند و تصمیم به عبور از مرز بین المللی و رساندن نیروهای خودی به خاک عراق را طراحی و اجرا کردند. در این پژوهش استراتژی نظامی ایران در خاک عراق را مورد سوال قرار میدهیم و میخواهیم دلایلی که باعث شد ایران به ادامه جنگ تن بدهد را مورد ارزیابی قرار بدهیم. فتح خرمشهر در تاریخ جمهوری اسلامی یک نقطه عطف محسوب میشود زیرا آنها توانستند پس از دویست سال در طولانی ترین جنگ قرن بیستم ذره ای از خاک خود را به نیروهای بیگانه و همسایگان خود واگذار نکنند و تمام نیروهای عراق را از خاک خود بیرون کنند.

 

 ۱-۱ تعریف موضوع و بیان مسئله:

 

ارتش رژیم بعث عراق در بعد از ظهر روز ۳۱ شهریور ماه سال ۱۳۵۹ هجری شمسی، هجوم سراسری خود را به مرزهای ایران آغاز کرد و قصد داشت با استراتژی جنگ محدود و برق آسا[۱] بخشی از خاک سرزمینی ایران را اشغال کند. عراقی ها توانستند حدود ۱۵۰۰۰ کیلومتر از خاک ایران را تصرف و به چنگ خود دربیاورند. نیروهای ایرانی نتوانستند در یک سال ابتدایی جنگ سازماندهی مشخصی برای بازپس گیری مناطق اشغالی انجام بدهند و عملیات های آنها برای فتح خاک خودی یکی پس از دیگری به شکست می انجامید. در این دوران دکتر ابوالحسن بنی صدر[۲] رییس جمهور جمهوری اسلامی ایران بود و ریاست قوای مسلح را به نیابت از امام خمینی برعهده داشت. از آغاز نیمه دوم سال ۱۳۶۰ ه ش و پس از برکناری بنی صدر از قدرت، نیروهای ایرانی توانستند ابتکار عمل را به دست بگیرند و در یک سلسله عملیات ۸۵ درصد از مناطق اشغالی را آزاد کنند.” نکته مهم در این عملیات ها زنجیره ای بودن و بهم پیوستگی آنان بود به این معنا که اجرای هر کدام از عملیات های بزرگ به موفقیت عملیات قبلی بستگی داشت  و به همین این دلیل ترتیب و ترکیب و توالی آن ها بسیار مهم بود”.(رشید،۱۳۹۱: ۴۴) از عملیات دوم ایران که طریق القدس نام گرفت سلسله عملیات های کربلا نیز آغاز شد که تا عملیات کربلای سه ( عملیات بیت المقدس ) ادامه پیدا کرد. سازمان رزم سپاه که حضورش در سال دوم جنگ، تاثیر بسزایی در روند موفقیت های ایران گذاشت نیز از عملیات طریق القدس به صورت جدی وارد صحنه جنگ شد. ایران در عملیات بیت المقدس توانست شهر استراتژیک خرمشهر را فتح کند و شرایط را برای عراق و صدام حسین دشوار سازد. پس از فتح خرمشهر، جایگاه بین المللی ایران ارتقا یافته بود، روحیه ای سرشار از امید در مردم و رزمندگان ایرانی پدید آمده بود، فروش نفت ارتقا پیدا کرده بود و احتمال پیروزی صدام منتفی شده بود. اما هنوز برخی از شهرهای ایران مثل نفت شهر،سومار، قلاویزان و . در تصرف نیروهای عراقی بود. در این شرایط سه راهکار اساسی پیش روی مسئولان ایرانی برای ادامه راه وجود داشت.

 

 

 

  1. آتش بس – مذاکره
  2. توقف – انتظار
  3. ادامه جنگ – بدون محدودیت در ورود به خاک عراق (علایی،۱۳۹۱: ۴۹۷)

دو گزینه ابتدایی نتوانست انتظارات مسئولان ایرانی را برای خاتمه دادن به جنگ برآورده کند و آنها پس از مشورت های فراوان تصمیم را بر آن بنا نهادند که گزینه سوم را انتخاب کنند و در عملیات بعدی خود وارد خاک سرزمینی کشور عراق بشوند. لازم به ذکر است نیروهای مسلح ایران تصمیم خود را برای ورود به خاک عراق در مرحله چهارم عملیات بیت المقدس ( آزادسازی خرمشهر ) گرفته بودند که بنا به دلایلی قادر به تحقق آن نشدند. اولین عملیات برون مرزی ایران در جنگ با عراق، در تیر ماه سال ۱۳۶۱ تحت عنوان عملیات رمضان آغاز شد. در حقیقت پژوهشگر در این پژوهش به دنبال آن است که استراتژی نظامی و اهداف جمهوری اسلامی از انجام این عملیات را مورد بررسی و ارزیابی قرار بدهد.

 

۱-۲٫علل و انگیزه های انتخاب موضوع:

 

اگر سه قله تاریخی ( آغاز، تداوم و پایان ) را در جریان جنگ عراق و ایران به عنوان مبدا تحولات اساسی در جنگ و سرمنشایی برای آغاز درگیری ها  و کمکش های سیاسی پس از اتمام جنگ در نظر بگیریم، به جرات میتوانیم بگوییم که مقطع ادامه جنگ از حساسیت های ویژه ای برخوردار است. ناکامی ایران در اولین عملیات برون مرزی خود باعث گردید حساسیت این مقطع چند برابر بشود و عده ای صحبت از این کنند که جنگ باید پس از عملیات بیت المقدس پایان میافت. این مسئله از آن جهت قابل ایجاد انگیزه در پژوهشگر است که در کنار بررسی دقیق استراتژی نظامی برون مرزی ایران در عملیات رمضان، راهکارهای پیش روی مسئولان وقت و همچنین علل ناکامی این استراتژی را روشن میسازد و باعث میگردد پژوهشگر با عینک بی طرفی به موضوعات قبلی و بعدی جنگ نیز نگاه کند. البته ناگفته نماند که از نگاه تئوریک، مقطع آغاز جنگ از بقیه مقاطع قابل اهمیت تر است اما به دلیل مسائل خاص و نگاه های سیاسی و بعضا جناحی موضوع تداوم جنگ بسیار حساس شده است.

 

۱-۳٫اهداف پژوهش:

 

یکی از مهمترین اهداف این پژوهش، بررسی مسائل جنگ هشت ساله عراق و ایران در سطح محافل آکادمیک و دانشگاهی نسل جوان است. این موضوعات بیشتر در دانشکده های نظامی مورد بررسی قرار میگیرد و کمتر در محافل دانشجویی نسل جوان مورد تحقیق است. کما اینکه همین نسل جوان بعضا سوالاتی مبهم و پراکنده از این برهه حساس تاریخ کشور خود در ذهن دارند و جمع بندی مواضع پراکنده افراد سیاسی و نظامی مختلف در ذهن کار را دشوار میسازد. به خصوص در سطح دانشگاه آزاد اسلامی این قبیل موضوعات شکل جدی به خود نگرفته است، هدف دیگر بررسی این برهه حساس در تاریخ سرزمین ایران است. تبیین این موضوع که چرا جمهوری اسلامی ایران استراتژی خود را برای برتری در معادلات معطوف به جنگ انتخاب کرد بسیار قابل اهمیت است.

  • milad milad